بررسي تهديدات زيست محيطي ناشي از جنگ هاي كلاسيك بررسي تهديدات زيست محيطي ناشي از جنگ هاي كلاسيك 1 https://epols.ir/dp-71-1950-article 1 حیط زیست به عنوان مهمترین چالش بین المللی در قرن بیست و یکم خواهد بود . با گسترش جنگهای منطقه ایی و محلی ، طرفین درگیرمنازعه همواره سعی می کنند به نوعی به محیط زیست دشمن خود صدمه وارد نموده و بدینوسیله آن را تحت فشار بیشتری قرار دهند . اما در این نوع منازعات که باعث تخریب محیط زیست می گردد، مساله فقط به یک کشور یا سرزمین ختم نمی گردد چرا که محیط زیست علاوه بر جنبه تخریب و آسیب درونی در چارچوب یک سرزمین با مرزهای معین ، جنبه برون دادگی نیز دارد که می تواند سبب آلایندگی و تخریب محیط زیست کشورهای همجوار شود و یا اینکه ابعاد منطقه ای و جهانی بیابد .( مجابی،1388 : ص 80 ). بكار گيري فناوري هاي جديد در جنگ هاي امروزي بخصوص در ساخت جنگ افزارهاي غيرمتعارف باعث گرديده تا قدرت تخريب اين گونه سلاح ها بالاتر رفته و متعاقباً باعث از بين رفتن محيط زيست در مقياس بالايي شود .وضعيت محيط زيست متاسفانه بسيار وخيم است و قسمت عمده اين تخريب محيط زيست به گردن آلودگي هاي ناشي از جنگ هاي مي باشد. آلاينده هاي جنگي محيط زيست به 3 گروه فيزيكي ، شيميايي و بيولوژيكي تقسيم مي شوند ، كه هر كدام به گونه اي باعث از بين رفتن و آلودگي محيط زيست كره زمين مي شوند.Environmental Threats Arising from Classical Wars Ali Jahanshah Abstract The environment will be one of the most significant global challenges in the twenty-first century. As regional and local conflicts escalate, belligerents consistently attempt to inflict environmental damage on their adversaries as a means to exert additional pressure. However, these types of conflicts that result in environmental degradation do not solely impact a single country or territory; rather, they possess an externality component which can lead to pollution and environmental destruction in neighboring countries or have regional and global implications. (Majabi, 1388, p. 80). The utilization of new technologies in contemporary wars, particularly in the development of unconventional weapons, has heightened destructive capabilities, subsequently leading to substantial environmental degradation worldwide. Unfortunately, the current state of the environment is dire, with a large portion of this ecological damage attributable to war-related pollutants. War pollutants are classified into three categories: physical, chemical, and biological. Each contributes uniquely to the loss and contamination of Earth's ecosystems. Key Words: Environment, War, Conventional Weapons, Unconventional Weapons, Pollutants, Ecosystems, Earth منابع 1. آقابخشي ، علي ، و افشاري راد ، مينو ، فرهنگ علوم سياسي ، نشر چاپار ، تهران ، 1379 2. ميراب زاده ، پرستو ، راهنماي ارزيابي پيامدهاي زيست محيطي توسعه ، سازمان محيط زيست مالزي ، انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست ايران ، تهران ، بي تا 3. لواساني ، احمد ، كنفرانس بين المللي محيط زيست در ريو ، دفتر مطالعات سياسي و بين المللي ، تهران ، 1372 4. علايي ، حسين ، جنگ شيميايي تهديد فزاينده ، انتشارات اطلاعات ، تهران ، 1367 5. بختياري اصل ، فريبرز ، حفاظت از محيط زيست در مخاصمات مسلحانه بين المللي ، دفتر مطالعات سياسي و بين المللي ، تهران ، 1376 6. هندي ، نسرين ، ” اثرات آلاينده هاي شيميائي محيط بر انسان بويژه زنان و كودكان “ ، فصلنامه محيط زيست ، جلدهشتم ، شماره دوم ، تابستان 1375 ، ص 24 – 27 7. توحيدي ، ماشااله ، ” MTBE و پيامدهاي زيست محيطي آن “ ، فصلنامه محيط زيست ، شماره 28 ، سال 1378 ، ص 12 – 16 8. مشكوه ، جنگ محيطي ، نشريه مركز اطلاعات علمي دانشگاه امام حسين (ع) ، نشردانشگاه امام حسين (ع) ، 1371 9. الهباب ، محمود داود ، ” آلودگي صوتي و ارتعاشات “ ، ترجمه حسام كرمخاني ، فصلنامه محيط زيست ، جلد هشتم ، شماره چهارم ، زمستان 1375 ، ص 59 –55 10. محمدنژاد ، ميرعلي ، و نوروزي ، محمد تقي ، فرهنگ استراتژي ، نشر سنا ، تهران ، 1378 11. رضايي ، فرهاد ، ” گرمايش زمين را در مي نوردد “ ، روزنامه اعتماد ، دوشنبه 12 آبان 1382 ، ص 7 12. چلائي ، مهدي ، ” انسان ومديريت محيط زيست “ ، روزنامه اعتماد ، دوشنبه 12 آبان 1382 ، ص 8 13. مجابي ، سيدمحمد، قورچي ، مرتضي ، فيضي ، فرزانه ، " پيامدهاي زيست محيطي جنگ 22 روزه بر شهروندان غزه در سال 2008 " ، مجله سياسي – اقتصادي ، شماره 264-263 ، دي ماه سال 1388 . 14. برادن ، كتلين ، شلس ، فرد ، " ژئوپلتيك فراگير " ترجمه فرشچي ، عليرضا ، رهنما ، حميدرضا ، نشر عقيلي ، تهران ، 1383 . 14. www.hyperdictionary.com/dictionary 15. http://www.arts.unsw.edu.au/polisoc/editorials/warenvironment.html, War and the Environment, by Claire Inder 2 60 93 2025/12/14 ۱۴۰۴/۰۹/۲۳ علي جهانشاهي علي جهانشاهي محيط زيست جنگ جنگ افزار متعارف جنگ افزار غير متعارف آلاينده ها اكوسيستم كره زمين

علل و پیامدهای انتخاباتی و مدیریتی مشارکت نمایندگان در انتصاب استانداران علل و پیامدهای انتخاباتی و مدیریتی مشارکت نمایندگان در انتصاب استانداران 1 https://epols.ir/dp-71-1930-article 1 ورود نمایندگان مجلس در انتخاب استانداران، به عنوان نمایندگان عالی دولت و مسئول اجرای سیاست‌های عمومی در استان‌ها، یکی از موضوعاتی است که تاکنون کمتر با رویکرد علمی بررسی شده است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تعیین میزان ورود نمایندگان مجلس در انتخاب استانداران انجام شد. روش تحقیق شامل مطالعه متون و منابع، بهره‌گیری از داده‌های اسنادی و پژوهش‌های پیشین، و مصاحبه با صاحب‌نظران و کارشناسان بود. شاخص‌های کلیدی علل و پیامدهای ورود نمایندگان مجلس در انتخاب استانداران در قالب ۱۴ شاخص شناسایی و بر اساس طیف لیکرت با پاسخ‌های بسته در پرسشنامه جمع‌آوری شد. جامعه آماری شامل ۹۰ نفر از میان کنشگران مسائل مختلف، اساتید دانشگاه و کارشناسان تعیین شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نشان داد که عوامل مختلفی بر ورود نمایندگان مجلس در انتخاب استانداران تأثیر دارند. از جمله این عوامل می‌توان به مشارکت در انتخابات و رقابت سیاسی غیرنهادمند، فرهنگ سیاسی انتخاباتی مبتنی بر ستیز، چرخه‌های سیاسی-انتخاباتی و مبارزات منفی احزاب و جناح‌ها اشاره کرد. علاوه بر این، شاخص‌هایی مانند انگیزه سیاسی و انتخاباتی نمایندگان، تلاش برای رأی‌آوری مجدد، انتصاب افراد همسو در پست‌های سیاسی و مدیریتی و انتظارات احزاب، جریان‌ها و هواداران نمایندگان نیز از علل مؤثر در ورود نمایندگان مجلس در انتخاب استانداران هستند. پیامدهای این روند شامل تضعیف جایگاه حاکمیتی استانداران، وابستگی استانداران به نمایندگان، فرصت‌سوزی و تأخیر در انسجام مدیریتی و اجرای برنامه‌های دولت در استان‌ها و کاهش استفاده از ظرفیت نخبگان در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و مدیریتی است. Causes and Electoral and Managerial Consequences of Parliamentary Participation in the Appointment of Governors Parviz tavakolnia Abstract The involvement of members of parliament in the appointment of governors, as the highest representatives of the government and responsible for implementing public policies at the provincial level, is a topic that has so far received limited scientific attention. Accordingly, the present study aimed to determine the extent of parliamentary participation in the appointment of governors. The research method included a review of literature and sources, utilization of documentary data and previous studies, and interviews with experts and specialists. Key indicators of the causes and consequences of parliamentary involvement in governor appointments were identified in 14 indicators and collected through a Likert-scale questionnaire with closed-ended responses. The study population consisted of 90 participants, including policy actors, university professors, and experts. Data analysis using SPSS showed that various factors influence parliamentary participation in the appointment of governors. These factors include non-institutionalized electoral participation and political competition, a conflict-based electoral political culture, political-electoral cycles, and negative campaigns by parties and political factions. Additionally, indicators such as the political and electoral motivations of representatives, efforts to secure reelection, appointment of aligned individuals to political and managerial positions, and the expectations of parties, political currents, and supporters are among the influential causes of parliamentary involvement in governor appointments. The consequences of this trend include weakening the governance position of governors, increasing their dependency on parliamentarians, loss of opportunities, delays in managerial cohesion and the implementation of government programs in provinces, and underutilization of the capacities of elites in political and managerial decision-making. Keywords: Governors, Ministry of Interior, Members of Parliament, Government, Elections منابع - بینات مقام معظم رهبری در دیدار با نمایندگان مجلس یازدهم در تاریخ (6/3/1400) و (4/3/1401) - آجلی، مهدی .(1394). «ارائه رویکرد ترکیبی برای تحلیل عوامل فراسازمانی مؤثر در بروز فساد اداری و مالی در سازمان‌های دولتی»، پژوهش‌های مدیریت راهبردی، سال بیستم، شماره 58. - ابراهیم آبادی، غلامرضا .(1394). «نقش و جایگاه احزاب در تقویت و کارآمدی مجالس قانونگذاری» ، مرکز پژوهش‌های مجلس، شماره مسلسل 14247. - احمدی، علی .(1389). انتخابات در ايران: بررسی حقوقی و قانوني، تهران: نشر ميزان. - احدی، پرویز، و همکاران .(1397).« بررسی فساد سیاسی و رابطه آن با توسعه سیاسی از منظر جامعه شناسی سیاسی»، فصلنامه مطالعات جامعه شناسی، سال دهم، شماره 40. - افتخاري، اصغر .(1378). «چهره متغيرامنيت داخلي»، فصلنامه مطالعات راهبردي، شماره ٤ . - اخوان کاظمی، بهرام .(1378). «احزاب، ثبات سیاسی و امنیت»، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 4. - امام جمعه زاده، سیدجواد و یاري، عبدالرضا .(1382). «رابطه فرهنگ سیاسی و توسعه نیافتگی سیاسی در ایران»، مجله دانشکده علوم اداري و اقتصاد دانشگاه اصفهان، شماره .2 - ايوبي، حجت اله .(1382). «مشاركت انتخاباتي؛ علل و انگیزه‌ها»، فصلنامه روز، شماره 9. - بشریه، حسین. (1382). آموزش دانش سیاسی، تهران: نشرنگاه معاصر - تنسی، استفان. دي .(1379). مبانی علم سیاست، ترجمه حمیدرضا ملک محمدي، تهران: نشر دادگستر. - توکل نیا، پرویز؛گلشنی، علیرضا و احمد آذین .(1399). «بررسی رابطه انتخابات با قدرت نرم، امنیت نرم و ناامنی»، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، شماره 53. - جعفری لنگرودی، محمدجعفر .(1378). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: انتشارات گنج دانش. - جمال زاده، ناصر .(1382). اصطلاحات سياسي، تهران: انتشارات پارسايان. - حبیبی، حسن .(1364). «رابطه سیاسی مجلس و قوه مجریه»، نشریه دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، شماره 1. - دوورژه، موریس .(1375). احزاب سیاسی، ترجمه رضا علومی، تهران: انتشارات امیرکبیر. - درخشان، حمیدرضا .(1388). مطالعه تجربه کشورها برای مبارزه با فساد اقتصادی (یک مطالعه مقایسه‌ای(، تهران: نشرموسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد. - دهخدا، علی اکبر .(1373). لغتنامه دهخدا، جلد 13، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. - راسکین، مایکل و همکاران .(1393). نگاهی نو به مبانی علم سیاست، ترجمه علیرضا سمیعی اصفهانی، تهران: نشر مخاطب. - راغفر، حسین .(1387). «اقتصاد سیاسی فساد»، فصلنامه مجلس و پژوهش، سال 14، شماره 58. - رُز، ريچارد .(1390). دايره المعارف بين المللي انتخابات، ترجمه محمدتقي دلفروز، تهران: نشر ميزان. - رحیمی، علامرضا .(1392). آسیب شناسی انتخابات،کرج: انتشارات مدیر فلاح - رضوي، مسعود .(1379). روشنفکران و منابع ملی، چاپ اول، تهران: نشر فروزان نو. - روريش، ويلفرد .(1372). سـياست بـه مثابه عـلم، تـرجمه ملک يحيی صلاحی، تهران: نشر سـمت. - رفیع، حسین و همکاران .(1397). «فرهنگ سیاسی؛ یک بررسی مفهومی و نظري»، فصلنامه سیاست، سال پنجم، شماره 17 - زکی زاده، عصمت .(1388). تعاملات احزاب و انتخابات: با نگرش کاربردی در جمهوری اسلامی ايران، تهران: انتشارات کهکشان دانش. - سریع القلم، محمود .(1372). عقل و توسعه یافتگی، تهران: نشر سفیر. - سريع القلم، محمود .(1397). فرهنگ سياسی ايران، چاپ پنجم، تهران: نشر فروزان روز. - شهرام نیا، امیرمسعود .(1385). جهانی شدن و دموکراسی در ایران، تهران: نشر نگاه معاصر. - عالم، عبدالرحمن .(1391). بنيادهاي علم سياست، تهران: نشر ني. - عباسیان، علی اکبر .(1387). فرهنگ سیاسی در امثال و حکم فارسی، تهران: نشر اختران. - علم، محمدرضا .(1387). سهم فرهنگ سیاسی ایران در ناپایداري احزاب، تهران: انتشارات فرجام. - عیوضی، محمدرحیم .(1382). تئوری‌های ساخت قدرت و رژیم پهلوي دوم، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی. - فيرحی، داود .(1385). «مفهوم مشارکت سياسی»، فصلنامه علوم سياسی، سال اول، شماره1. - قاضي، ابوالفضل .(1371). حقوق اساسي و نهادهاي سياسي كليات ومباني، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. - قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران .(1399). تهران: انتشارات وکیل یار - قانون انتخابات مجلس شوراي اسلامي با اصلاحات بعدي آن. (1398). تهران: نشر وزارت کشور. - قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوري جمهوري اسلامی ایران. (1389).مصوب مجلس شوراي اسلامی - قانون شرح وظایف استانداران و فرمانداران(1377). مصوب شورایعالی اداري - قوام، عبدالعلی .(1382- ب). چالش‌های توسعه سیاسی، تهران: نشر قومس. - کاتوزیان، ناصر (1378). مبانی حقوق عمومی: تهران، نشر دادگستر - کریمی مله، علی .(1380). «پتانسیل تبدیل رقابت به منازعه سیاسی در ایران»، فصلنامه مطالعات ملی، سال نهم، شماره 3. - كوهكي، عليرضا .(1388).« بررسي نقش و جايگاه مشاركت سياسي در سياست گذاری‌های داخلي و خارجي»، مركز پژوهش‌های مجلس شوراي اسلامي، شناسه گزارش9691. - کی جین، آرویند .(1386). اقتصاد سیاسی فساد، مترجم علی بختیارزاده، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی. - گلشني، عليرضا؛ شهبازي، عزيزالله .(1395). «سيکل تجاري- سياسی مطالعه دولت‌های سيد محمد خاتمی و محمود احمدي نژاد»، فصلنامه رهيافت انقلاب اسلامي، سال دهم، شماره 35 - لیپست، سیمورمارتین .(1374).«مشروعیت وکارآمدی»، فصلنامه فرهنگ توسعه، سال چهارم، شماره .18 - لفت ويچ، آدريان .(1385). دولت‌های توسعه گرا پيرامون اهميت سياست در توسعه، ترجمه جواد افشاركهن، مشهد: انتشارات نينگار. - لطفیان، سعیده .(1385).« پیامدهای امنیتی فساد اقتصادی سیاسی درکشورهای در حال توسعه»، مجله دانشکده حقوق و علوم، سیاسی، شماره 71. - ملکی، امیر .(1384).« نگرش جوانان نسبت به مشارکت سیاسی زنان در سطح برگزیدگان سیاسی»، فصنامه نامه علوم اجنماعی، شماره 25. - ميرمحمدی، داوود .(1380). «رهيافت نظري تحليل رقابت سياسي و مسأله وفاق اجتماعي درايران»، فصلنامه مطالعات ملي، سال سوم، شماره 9. - مرادخانی، فردین (1396). خوانش حقوقی از انقلاب مشروطه ایرانی، تهران: نشرمیزان - منشادی، مرتضی و اکبری، سارا .(1399). «تبیین رابطه ساخت سیاسی و توسعه سیاسی در دوران پهلوی اول بر اساس مدل برنارد کریک»، فصلنامه دولت پژوهی، سال پنجم، شماره 21. - نقیب زاده، احمد .(1380). درآمدي بر جامعه شناسی سیاسی، تهران: انتشارات سمت. - نقيب زاده، احمد .(1378). حـزب سياسـي وعملكـرد آن در جوامـع امـروز، تهـران: نـشر دادگستر. - نياكويي، امير .(1393). «جامعه شناسی منازعات سياسی در ايران: انتخابات1388»، پژوهشنامه علوم سياسی، سال دهم، شماره 1. - وزارت کشور، دفتر انتخابات .( 1399). مجموعه گزارش مستند انتخابات مجلس شورای اسلامی - Almond ،G. A ,(1990) .the study of Dolitical culture ،in A Disciplin divided :school and sects in political science ،Newbuly park ،sage. - Azfar and Others. (2010). "The Causes and Consequences of Corruption. AAPSS". N. 573. - Euben, J. P. (2010). "Corruption" in Johnston, M. (ed.), Public Sector Corruption, Vol. 1, London, Sage Publication Ltd. - Johnston, Michael .(2011). “Corruption”, in The Encyclopedia of Political Science, George Thomas Kurian, editor in chief, CQ Press: A Division of SAGE. 2 1 37 2025/11/19 ۱۴۰۴/۰۸/۲۸ پرویز توکل نیا پرویز توکل استانداران وزارت کشور نمایندگان مجلس دولت انتخابات

تحلیل تحول راهبردی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در گذار از فاز دفاعی به برون‌مرزی مطالعه موردی عملیات بیت‌المقدس تحلیل تحول راهبردی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در گذار از فاز دفاعی به برون‌مرزی مطالعه موردی عملیات بیت‌المقدس 1 https://epols.ir/dp-71-1986-article 1 فتح خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱ نه صرفاً به عنوان یک پیروزی نظامی، بلکه به عنوان نقطه عطفی بنیادین در تحول استراتژیک جنگ ایران و عراق محسوب می‌شود. این رویداد حاصل فرآیندی تدریجی بود که از تغییر در ساختار فرماندهی شروع شد و به تحول در سازمان رزم، بازنگری در شیوه‌های عملیاتی و تلفیق توان کلاسیک ارتش با ظرفیت‌های انقلابی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروهای بسیجی انجامید. جنگی که در شهریور ۱۳۵۹ با تهاجم گسترده عراق و اشغال حدود ۱۵ هزار کیلومتر مربع از خاک ایران آغاز شده بود، در سال نخست خود با بن‌بست‌های نظامی، شکست عملیات‌های کلاسیک، ضعف دیپلماسی بین‌المللی و فشارهای سیاسی داخلی مواجه شد. با عزل بنی‌صدر در خرداد ۱۳۶۰، تحولی بنیادین در مدیریت جنگ شکل گرفت. عملیات‌های محدود و مردمی، سپس عملیات‌های زنجیره‌ای ثامن‌الائمه، طریق‌القدس، فتح‌المبین و در نهایت عملیات بیت‌المقدس، نه تنها به آزادی بخش اعظم سرزمین‌های اشغال شده، منجر شد، بلکه ابتکار عمل را به دست ایران سپرد. این مقاله نشان می‌دهد که استراتژی ایران پس از فتح خرمشهر بر سه اصل بنیادین استوار شد: ایجاد برتری در موازنه جنگ، انتقال نبرد به خاک عراق و تبدیل پیروزی نظامی به دستاورد سیاسی. این استراتژی که در عملیات رمضان متجلی شد، مرحله دوم جنگ را رقم زد و جنگ را از فاز دفاعی به فاز برون‌مرزی منتقل کرد. Analyzing the Strategic Transformation of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran in the Transition from the Defensive to the Extra-Territorial Phase: A Case Study of Operation Beit ol-Moqaddas mohsen arabi Abstract The liberation of Khorramshahr on June 23, 1982 (3 Khordad 1361), was not merely a military victory but a fundamental turning point in the strategic evolution of the Iran-Iraq War. This event was the result of a gradual process that began with changes in command structures and led to transformations in combat organization, operational methodologies, and the integration of the regular army’s conventional capabilities with the revolutionary capacities of the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) and Basij forces. The war, which began in September 1980 (Shahrivar 1359) with Iraq’s extensive aggression and the occupation of approximately 15,000 square kilometers of Iranian territory, faced military stalemates, failures of conventional operations, weak international diplomacy, and domestic political pressures during its first year. With the dismissal of Abolhassan Banisadr in June 1981 (Khordad 1360), a fundamental transformation occurred in war management. Limited and popular operations, followed by chain operations such as Imam Hassan al-Askari (Thamin al-A'imma), Tariq al-Quds, Fath al-Mubin, and ultimately Operation Beit ol-Moqaddas, not only led to the liberation of most occupied territories but also handed the initiative back to Iran. This article demonstrates that Iran’s strategy after the liberation of Khorramshahr was based on three fundamental principles: creating superiority in the balance of war, transferring the battlefield into Iraqi territory, and converting military victory into a political achievement. This strategy, manifested in Operation Ramadan, marked the second phase of the war, shifting it from a defensive phase to an extra-territorial one. Keywords: Iran, Iraq, Imposed War, Operation Beit ol-Moqaddas, Liberation of Khorramshahr. منابع 1) اردستانی، حجر (1392)، دفاع مقدس در بیانات امام خمینی (ره) چیستی و چرایی جنگ تحمیلی، چاپ دوم، تهران: انتشارات مرز و بوم. 2) ازغندی، علیرضا؛ روشندل، جلیل (1388)، مسائل نظامی و استراتژیک معاصر، چاپ دهم، تهران: سمت 3) آقایی، سید داوود (1390)، نقش و جایگاه شورای امنیت در نظم نوین جهانی، چاپ دوم، تهران: انتشارات سرای عدالت 4) انصاری، مهدی؛ نخعی، هادی؛ درودیان، محمد (1390)، خرمشهر در جنگ طولانی، چاپ سوم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 5) بشیری، عباس (1389)، انقلاب در بحران کارنامه و خاطرات سال 1359 هاشمی رفسنجانی، چاپ دوم، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب 6) پارسا دوست، منوچهر (1387)، ما و عراق از گذشته تا کنون، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار 7) حاجی یوسفی، امیر محمد (1392)، جنگ ایران و عراق از نگاه نظریه‌های روابط بین الملل، چاپ اول، تهران: انتشارات صفجه جدید 8) حبیبی، ابوالقاسم (1390)، خرمشهر در جنگ، چاپ ششم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 9) حبیبی، ابولقاسم (1393)، اطلس خوزستان در جنگ ایران و عراق، چاپ اول، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس 10) خرمی، محمد علی (1387)، جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل متحد جلد اول، چاپ اول، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 11) درودیان، محمد (1382)، علل تداوم جنگ، چاپ اول، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 12) درودیان، محمد (1387)، گزینه‌های راهبردی جنگ، چاپ دوم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 13) درودیان، محمد (1390)، روند پایان جنگ، چاپ سوم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 14) درودیان، محمد (1392)، خرمشهر تا فاو، چاپ یازدهم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 15) درودیان، محمد (1393)، سیری در جنگ ایران و عراق از آغاز تا پایان، چاپ بیستم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 16) دری، حسین (1390)، جنگ ایران و عراق ریشه‌ها و علل وقوع، چاپ دوم، تهران: مرکز تحقیقات و مطالعات جنگ 17) دهقان، احمد (1393)، ناگفته‌های جنگ: خاطرات سپهبد شهید علی صیاد شیرازی، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات سوره مهر 18) رشید، محسن (1391)، اطلس جنگ ایران و عراق، چاپ سوم، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی 19) علایی، حسین (1391)، روند جنگ ایران و عراق جلد دو، چاپ اول، تهران: نشر مرز و بوم 20) کمالی، منصور (1392)، جنگ ایران و عراق، شورای عالی دفاع به روایت مطبوعات، چاپ اول، تهران: انتشارات صفحه جدید 21) لطف الله زادگان، علیرضا (1389)، روز شمار جنگ ایران و عراق، چاپ سوم، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ 22) هاشمی، یاسر (1386)، عبور از بحران کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360، چاپ نهم، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب 2 94 123 2025/09/18 ۱۴۰۴/۰۶/۲۷ محسن عربی محسن عربی ایران عراق جنگ تحمیلی عملیات بیت المقدس فتح خرمشهر

جنگ های نوین و جایگاه هوش مصنوعی در آن جنگ های نوین و جایگاه هوش مصنوعی در آن 1 https://epols.ir/dp-71-1943-article 1 این مقاله به بررسی نقش هوش مصنوعی در جنگ‌های نوین و تحولاتی که در عرصه نظامی و امنیتی به‌وجود آورده، پرداخته است. پیشرفت‌های فناوری، به ویژه در زمینه هوش مصنوعی، تغییرات چشمگیری در نحوه انجام عملیات نظامی و تصمیم‌گیری‌ها ایجاد کرده است. هوش مصنوعی با بهینه‌سازی عملیات، افزایش سرعت واکنش به تهدیدات و بهبود دقت هدف‌گیری، به ابزاری حیاتی در جنگ‌های مدرن تبدیل شده است. این تحقیق نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در چهار حوزه اصلی تاثیرگذار است: بهبود تصمیم‌گیری‌های سریع و دقیق، شبیه‌سازی سناریوهای مختلف میدان جنگ، تحلیل تهدیدات و کاهش خطرات انسانی. با این حال، تهدیدات جدیدی نیز به‌ویژه در عرصه سایبری به وجود آمده است که می‌تواند به سوءاستفاده از این فناوری توسط گروه‌های تروریستی یا بازیگران غیردولتی منجر شود. در سطح بین‌المللی، رقابت‌های جهانی بر سر تسلط بر فناوری‌های هوش مصنوعی، به ویژه میان کشورهای ایالات متحده، چین و روسیه، فضای جدیدی از رقابت دیجیتال را به‌وجود آورده است. در نهایت، ظهور بازیگران غیردولتی به پیچیدگی‌های جدیدی در معادلات امنیتی جهانی دامن زده و نیاز به تجدید نظر در سیاست‌های دفاعی و نظارتی را مطرح می‌کند. Modern wars and the place of artificial intelligence in them Mozhdeh Barati Moghaddam Mohsen Rostami Abstract This paper explores the role of Artificial Intelligence (AI) in modern warfare and the transformations it has brought about in the military and security sectors. Technological advancements, particularly in AI, have led to significant changes in military operations and decision-making processes. AI has become a vital tool in modern warfare by optimizing operations, enhancing response speed to threats, and improving targeting accuracy. The research identifies four key areas where AI has a profound impact: improving rapid and accurate decision-making, simulating various battlefield scenarios, analyzing threats, and reducing human risks. However, new threats have also emerged, especially in the cyber domain, where AI could be exploited by terrorist groups or non-state actors. On the international stage, the global race for AI dominance, particularly among the United States, China, and Russia, has created a new arena for digital competition. Ultimately, the rise of non-state actors adds complexity to global security equations, highlighting the need for a reassessment of defense and regulatory policies. Keywords: Technology, Artificial Intelligence, Power, Warfare, Military منابع سلیمی، جلال‌الدین و سید آقا بنی‌هاشمی، سعید. (1402). بررسی مقوله امنیت در پرتو هوش مصنوعی. دانش تفسیر سیاسی، 5(18)، 35-55. مداح، پرهام و شاه محمدی، محمد. (1402). فرصت‌ها و چالش‌های هوش مصنوعی در جنگ شناختی. فصلنامه دانش‌نامه علوم سیاسی، 3(13)، 84-101. Allen, Greg and Chan, Taniel,( 2017), "Artificial Intelligence and National Security", Belfer Center for Science and International Affairs, July 2017 belfercenter(2025),AI’s New Frontier in War Planning: How AI Agents Can Revolutionize Military Decision-Making ,https://www.belfercenter.org/research-analysis/ais-new-frontier-war-planning-how-ai-agents-can-revolutionize-military-decision Capabilities,” Emerj, February 22, 2019, https://emerj.com/ai-sector-overviews/artifcial-intelligence-in-the-military-an-overview-of-capabilities/ Congressional Research Service ,(2018), "Artificial Intelligence and National Security", www.crs.gov DARPA ,(2015), Defense Advanced Research Projects Agency "BREAKTHROUGH TECHNOLOGIES FOR NATIONAL SECURITY", www.darpa.mil diplomacy (2024),Military AI: Operational dangers and the regulatory void, https://www.diplomacy.edu/blog/why-military-ai-needs-urgent-regulation/ library (2024),Researching Non-state Actors in International Security , https://library.oapen.org/handle/20.500.12657/50299 Loss, R. (2019). "Artificial Intelligence, the Final Piece to the Counterforce Puzzle?" (No. LLNL-TR-791947). Lawrence Livermore National Lab.(LLNL), Livermore, CA (United States). McCorduck,Pamela,(2004),"MachinesWhoThink"(2nded.),Natick,MA:A.K.Peters,Ltd ÖZDEMIR, GLORIA SHKURTI,(2019), "ARTIFICIAL INTELLIGENCE APPLICATION IN THE MILITARY THE CASE OF UNITED STATES AND CHINA", SETA | SİYASET, EKONOMİ VE TOPLUM ARAŞTIRMALARI VAKFI researchgate (2024),The Role of Non-State Actors in International Politics: Challenges to State Sovereignty ,https://www.researchgate.net/publication/386341922_The_Role_of_Non-State_Actors_in_International_Politics_Challenges_to_State_Sovereignty Roth, Marcus,( 2019), “Artifcial Intelligence in the Military – An Overview of Sanchez ,Dana,(2015), "Collective technologies: autonomous vehicles", This report can be found at www.acola.org.au securityanddefence (2020),Operational control over non-state proxies, https://securityanddefence.pl/Operational-control-over-non-state-proxies,131044,0,2.html trendsresearch (2025),TRENDS Insight: AI Reshaping International Relations and Posing Existential Challenges, https://trendsresearch.org/news/trends-insight-ai-reshaping-international-relations-and-posing-existential-challenges/?srsltid=AfmBOoov9EkauHj82XV9p1CwDSTe7IyBYXRzf8UwD004ZJC6ObdJywlc 2 38 59 2025/09/13 ۱۴۰۴/۰۶/۲۲ مژده براتی مقدم - حمید سعیدی جوادی مژده براتی فناوری هوش مصنوعی قدرت جنگ نظامی